Adhipuruṣa

Željko Krgović - Vedski Astrolog & Jaimini Scholar

zeljko@adhipurusha.com
+381641549680

Bṛhat Saṁhita – Sutre povezane sa Samvatsarom

Bṛhat Saṁhita – Sutre povezane sa Samvatsarom

अध्याय २ अथातः सांवत्सरसूत्रं व्याख्यास्यामः।

adhyāya 2 athātaḥ sāṁvatsarasūtraṁ vyākhyāsyāmaḥ |

Sada počinju komentari na Sutre povezane sa Samvatsarom (Đotišijem).

 

 

२।१ तत्र सांवत्सरोऽभिजातः प्रियदर्शनो विनीतवेषः सत्यवाग्‌ –

अनसूयकः समः सुसंहिता उपचितगात्रसन्धिः –

अविकलश्चारुकरचरणनखनयनचिबुकदशनश्रवणललाटभ्रू –

उत्तमांगो वपुष्मान्‌ गंभीरौदात्तघोषः।

प्रायः शरीर आकारानुवर्त्तिनो वर्तिनो हि गुणा दोषाश्च भवन्ति।

2|(1) tatra sāṁvatsaro’bhijātaḥ priyadarśano vinītaveṣaḥ satyavāg –

anasūyakaḥ samaḥ susaṁhitā upacitagātrasandhiḥ –

avikalaścārukaracaraṇanakhanayanacibukadaśanaśravaṇalalāṭabhrū –

uttamāṁgo vapuṣmān gaṁbhīraudāttaghoṣaḥ |

prāyaḥ śarīra ākārānuvarttino (vartino) hi guṇā doṣāśca bhavanti |

Đotiši treba da je plemenite loze, dobrog izgleda, skromnog ponašanja, istinoljubiv, bez pakosti, nepristrastan, sa proporcionalnim udovima, snažnim zglobovima, nedoformisan, sa lijepim rukama, stopalima, noktima, očima, obrazima, zubima, ušima, čelom, obrvama i glavom, sa prijatnim izgleom i dubokim i zvučnim glasom. Zato što zasluge i mane su uglavnom refleksija dobrih i loših fizičkih osobina.

 

२।२ तत्र गुणाः-शुचिः दक्शः प्रगल्भो वाग्ग्मी वाग्मी प्रतिभानवान्‌ –

देशकालवित्‌ सात्त्विको न पर्षद्भीरुः सहाध्यायिभिः अनभिभवनीयः –

कुशलोऽव्यसनी शान्तिकपौष्टिकाभिचारस्नानविद्याभिज्ञो –

विबुधार्चनव्रतौपवासनिरतः स्वतन्त्राश्चर्या उत्पादितप्रभावः –

पृष्टाभिधाय्यन्यत्र दैवात्ययाद्‌ ग्रहगणितसंहिताहोरा-

ग्रन्थार्थवेत्ता इति।

2|(2) tatra guṇāḥ-śuciḥ dakśaḥ pragalbho vāggmī (vāgmī) pratibhānavān –

deśakālavit sāttviko na parṣadbhīruḥ sahādhyāyibhiḥ anabhibhavanīyaḥ –

kuśalo’vyasanī śāntikapauṣṭikābhicārasnānavidyābhijño –

vibudhārcanavratauapavāsanirataḥ svatantrāścaryā utpāditaprabhāvaḥ –

pṛṣṭābhidhāyyanyatra daivātyayād grahagaṇitasaṁhitāhorā-

granthārthavettā iti |

Dobri kvaliteti Đotišija su sledeći: Mora biti čist i aktivan, hrabar i elokventan, biti domišljat, potpuno upoznat sa detaljima mjesta i vremena i iskrenog ponašanja. Ne smije biti malodušan na okupljanjima, ne smije biti nadmašen kolegama studentima, mora biti dobro treniran, mora razumjeti srca drugih ljudi, mora se osloboditi poroka, mora posjedovati sposobnost umilostivljenja, higijene, mantri i ritualnog čišćenja, mora obožavati Deve, mora pratiti postove i pokore, trebalo bi da bude obdaren velikim moćima koje daju sjajna postignuća njegovog naučnog znanja, trebalo bi da je u stanju odgovoriti na pitanja postavljena od strane drugih i dobrovoljno predlagati ublaženja i remedijalne mjere vezane za stvari pored procjene Božanske milosti. Takođe, treba da je temeljno upoznat sa radom koji se tiče kalkulacija pozicija i osatlog Graha, Samhitom, Zodijakom i sa puno drugih detalja.

 

२।३ तत्र ग्रहगणिते पौलिशरोमकवासिष्ठसौरपैतामहेषु –

पंचस्वेतेषु सिद्धान्तेषु –

युगवर्षायनऋतुमासपक्शाहोरात्रयाममुहूर्तनाडीविणाडीप्राण-

त्रुटित्रुट्याद्यवयव आदिकस्य आद्यस्य कालस्य क्शेत्रस्य च वेता।

2|(3) tatra grahagaṇite pauliśaromakavāsiṣṭhasaurapaitāmaheṣu –

paṁcasveteṣu siddhānteṣu –

yugavarṣāyanaṛtumāsapakśāhorātrayāmamuhūrtanāḍīviṇāḍīprāṇa-

truṭitruṭyādyavayava ādikasya (ādyasya) kālasya kśetrasya ca vetā |

U astronomskoj nauci, postoji pet škola, tj. Paulisa (koja pripada Pauliši), Romaka (Siddhanta, najvjerovatinije izvedena od Rimska), Vaśiṣṭha )koja pripada Vaśiṣṭhi), Saura (koja pripada Sūryi), Paitamaha (ili Brahma Siddhanta) koja je Siddhanta data od strane Brahmagupte. Tu je objašnjeno sve u vezi Juga, godina, Ajana, Ritua, Masa, Pakše, Dana, Noći, Jama, Mahurthi, Nadija, Prane, Thrutija i drugih podjela vremena i Đotiši treba da je upoznat sa svim ovim, kao i sa ekliptikom.

 

२।४ चतुर्णां च मानानां सौरसावननाक्शत्रचान्द्राणामधिमा-

सकावमसंभवस्य च कारणाभिज्ञः।

2|(4) caturṇāṁ ca mānānāṁ saurasāvananākśatracāndrāṇāmadhimā-

sakāvamasaṁbhavasya ca kāraṇābhijñaḥ |

Treba da je takođe upoznat sa četiri vrste mjerenja vremena, tj. Saura (solarno), Savana, trajanje dana u roku od prvog izlaska bilo koje Grahe ili zvijezde i narednog izlaska; Nakṣatra – konstelacijska računanja u terminima lunarnih mjeseci, Tithija, itd sa uključivanje Adhimase ili umetnutog mjeseca i umetnutih dana[1], kao i znanje o Karanama.

 

२।५ षष्ट्यब्दयुगवर्षमास-

दिनहोरा अधिपतीनां प्रतिपत्ति विच्छेदवित्‌।

2|(5) ṣaṣṭyabdayugavarṣamāsa-

dinahorā adhipatīnāṁ pratipatti (vi)cchedavit |

Treba da je upoznat sa računanjem početka i kraja šestdeset godišnjeg perioda, Yuge (petogodišnjeg perioda), godine, mjeseca, dana, sata i takođe njihovim vladarima.

 

२।६ सौरादीनां च मानानामसदृशसदृश सदृशासदृश –

योग्यायोग्यत्वप्रतिपादनपटुः।

2|(6) saurādīnāṁ ca mānānāmasadṛśasadṛśa (sadṛśāsadṛśa) –

yogyāyogyatvapratipādanapaṭuḥ |

U slučajevima gdje postoji nekoliko sistema računanja vremena, tj. Solarno, Savana, Lunarno itd. mora biti u stanju da razlikuje šta je isto, a šta nije; takođe mora da je upoznat sa tim šta je podesno za upotrebu u određene svrhe.

 

२।७ सिद्धान्तभेदेऽपि अयननिवृत्तौ प्रत्यक्शं –

सममण्डललेखासंप्रयोगाभ्युदितांशकानां च –

छायाजलयन्त्रदृग्गणितसाम्येन प्रतिपादनकुशलः।

2|(7) siddhāntabhede’pi ayananivṛttau pratyakśaṁ –

samamaṇḍalalekhāsaṁprayogābhyuditāṁśakānāṁ (ca) –

chāyājalayantradṛggaṇitasāmyena pratipādanakuśalaḥ |

U slučajevima gdje su različita mišljenja u Siddhantama vezano za kraj Ajane, treba da je u stanju da ih prilagodi pokazujući argumente tačnih kalkulacija i šta se u stvari posmatralo preko nacrtanog kruga na zemlji, kroz sjenku i aparate sa vodom.

 

२।८ सूर्यादीनां च ग्रहाणाम्‌ –

शीघ्रमन्दयाम्यौत्तरनीचौच्चगतिकारणाभिज्ञः।

2|(8) sūryādīnāṁ ca grahāṇām –

śīghramandayāmyauttaranīcauccagatikāraṇābhijñaḥ |

Treba da bude upoznat sa uzrocima koji vode Grahe od Sunca naprijed i kreću se različitim načinima kretanja – brzo, sporo, južno, sjeverno, prema Apogiju, Perigiju, itd.

 

२।९ सूर्यचन्द्रमसोश्च ग्रहणे ग्रहण –

आदिमोक्शकालदिक्प्रमाणस्थितिविमर्दवर्णादेशानां वर्णदेशानां –

अनागतग्रहसमागमयुद्धानामादेष्टा।

2|(9) sūryacandramasośca grahaṇe grahaṇa –

ādimokśakāladikpramāṇasthitivimardavarṇādeśānāṁ (varṇadeśānāṁ) –

anāgatagrahasamāgamayuddhānāmādeṣṭā |

U stvarima vezanim za Solarne i Lunarne eklipse, trebalo bi da je u stanju predvidjeti njihov početak, prestanak, pravac, veličinu, trajanje, intezitet i boju kao i Čandrine konjunkcije sa nesvijetlećim grahama i njihovo stanje.

२।१० प्रत्येकग्रहभ्रमणयोजनकक्श्याप्रमाणप्रतिविषययोजन-

परिच्छेदकुशलः कुशलो।

2|(10) pratyekagrahabhramaṇayojanakakśyāpramāṇaprativiṣayayojana-

paricchedakuśalaḥ (kuśalo) |

Treba da je u stanju da za svaku Grahu izračuna njenu udaljenost (u Jođanama) od Zemlje, dužinu orbita Graha, itd.

 

२।११ भूभगणभ्रमणसंस्थानाद्यक्शावलंबकाहर्व्यासचरदलकालरा-

श्युदयच्छायानाडीकरणप्रभृतिषु क्शेत्रकालकरणेष्वभिज्ञः।

2|(11) bhūbhagaṇabhramaṇasaṁsthānādyakśāvalaṁbakāharvyāsacaradalakālarā-

śyudayacchāyānāḍīkaraṇaprabhṛtiṣu kśetrakālakaraṇeṣvabhijñaḥ |

Treba da je upoznat sa rotacijom Zemlje (oko svoje ose) i oko Sunca, kao i njenu revoluciju na nebeskom svodu, njen oblik i osobine, latitude (mjesta), dopune, razliku u trajanju dana i noći, Čara Khande mjesta, izlazeće periode nekoliko Znakova za bilo koje mjesto, metodu promjene iz sjenke u vrijeme i iz vremena u sjenku, da bi se pronašlo tačno vrijeme – protekle Ghatike od izlaska ili zalaska Sunca – za bilo koje potrebno vrijeme u odnosu na poziciju Sunca ili u odnosu na Lagnu, šta god da je potrebno.

 

२।१२ नानाचोद्यप्रश्नभेदौपलब्धिजनितवाक्सारो-

निकषसन्तापाभिनिवेशैः विशुद्धस्य कनकस्यैवाधिकतरममलीकृतस्य –

2|(12) nānācodyapraśnabhedaupalabdhijanitavāksāro-

nikaṣasantāpābhiniveśaiḥ (viśuddhasya) kanakasyaivādhikataramamalīkṛtasya –

Pravi Đotiši je onaj koji je u stanju da razumije smetnje i tačke razlikovanja i da na njih ukaže prikladnim govorom, potvrđujući istinu nauke u njenoj drevnoj čistoći na isti način kako se čisto zlato odvaja stavljajući na na lidijski kame, vatru, čekić itd. i omogućamo da se dođe do njegove čiste vrijednosti.

 

शास्त्रस्य वक्ता तन्त्रज्ञो भवति उक्तज्‌ च।

न प्रतिबद्धं गमयति वक्ति न च प्रश्नमेकमपि पृष्टः।

(śāstrasya) vaktā tantrajño bhavati (uktaj ca) |

na pratibaddhaṁ gamayati vakti na ca praśnamekamapi pṛṣṭaḥ |

निगदति न च शिष्येभ्यः स कथं शास्त्रार्थविज्ञेयः॥

nigadati na ca śiṣyebhyaḥ sa kathaṁ śāstrārthavijñeyaḥ ||

Kako neko ko nije u stanju da razumije ideje koje su sadržane u Śāstrama (ko nepravilno interpretira iste), niti se trudi da odgovori na bilo koje pitanje njemu postavljeno, niti objašnjava svoje stavove studentima, se može nazvati Đotišijem koji je ovladao suštinom ove nauke?

 

ग्रन्थोऽन्यथा अन्यथार्थं अन्यथार्थः करणं यश्चान्यथा करोत्यबुधः।

स पितामहमुपगम्य स्तौति नरो वैशिकेनार्याम्‌॥

grantho’nyathā anyathārthaṁ (anyathārthaḥ) karaṇaṁ yaścānyathā karotyabudhaḥ |

sa pitāmahamupagamya stauti naro vaiśikenāryām ||

On je samo budala čije su interpretacije prilično suprotne od duha tekstova i čija su računanja takođe pogrešna. Ovo je poput pristupanja svom Praocu ili Gospodu Brahmi i slaveći ga pred Pramajkom ili Sarasvatī pripisujući njoj kvalitete kurtizane.

 

तन्त्रे सुपरिज्ञाते लग्ने छाया अंबुयन्त्रसंविदिते।

होरार्थे च सुरूढे नादेष्टुः भारती वन्ध्या॥

tantre suparijñāte lagne chāyā aṁbuyantrasaṁvidite |

horārthe ca surūḍhe nādeṣṭuḥ bhāratī vandhyā ||

Kada Đotiši razumije dobro matematički dio i kada dođe do tačne Lagne, preko metoda sjenke, instrumenata sa vodom itd. i kada dostigne stabilno razumijevanje nauke, njegove predikcije i učenja nikada neće pokazati prazninu efekata.

 

उक्तन्‌ चार्यविष्णुगुप्तेन

२।४अ अपि अर्णवस्य पुरुषः प्रतरन्‌ कदाचिद्‌

२।४ब् आसादयेदनिलवेगवशेन पारम्‌।

२।४य् न त्वस्य कालपुरुष आख्यमहार्णवस्य

२।४द् गच्छेत्‌ कदाचिदनृषिः मनसापि पारम्‌॥

uktan cāryaviṣṇuguptena

2|4a api arṇavasya puruṣaḥ prataran kadācid

2|4b āsādayedanilavegavaśena pāram |

2|4y na tvasya kālapuruṣa ākhyamahārṇavasya

2|4d gacchet kadācidanṛṣiḥ manasāpi pāram ||

Poštovani Viṣṇugupta je rekao:

Moguće je da čovjek pokuša da ređe preko okeana i čak da dopre do druge obale preko snage vjetra. Ali, nije uopšte moguće za osobu koja nije mudrac da dosegne čak ni mentalno drugu stranu širokog okeana Kalapuruše, tj. Jyotiṣa.

 

 

२।१३ होराशास्त्रेऽपि च राशिहोराद्रेष्काणनवांशकद्वादशभा-

गत्रिंशद्भागबलाबलपरिग्रहो ग्रहाणां दिक्स्थानकालचेष्टाभिः –

अनेकप्रकारबलनिर्धारणं प्रकृतिधातुद्रव्यजातिचेष्टादिपरिग्रहो –

निषेकजन्मकालविस्मापनप्रत्यय आदेशसद्योमरण आयुर्दायदशा अन्तर्दशा –

अष्टकवर्गराजयोगचन्द्रयोगद्विग्रहादियोगानां नाभसादीनाम्‌ च –

योगानाम्‌ फलानि आश्रयभावावलोकननिर्याणगत्यनूकानि –

तत्काल कालिकप्रश्नशुभाशुभनिमित्तानि विवाहादीनाम्‌ च कर्मनां करणम्‌।

2|(13) horāśāstre’pi (ca) rāśihorādreṣkāṇanavāṁśakadvādaśabhā-

gatriṁśadbhāgabalābalaparigraho grahāṇāṁ diksthānakālaceṣṭābhiḥ –

anekaprakārabalanirdhāraṇaṁ prakṛtidhātudravyajāticeṣṭādiparigraho –

niṣekajanmakālavismāpanapratyaya ādeśasadyomaraṇa āyurdāyadaśā antardaśā –

aṣṭakavargarājayogacandrayogadvigrahādiyogānāṁ nābhasādīnām ca –

yogānām phalāni āśrayabhāvāvalokananiryāṇagatyanūkāni –

tatkāla (kālika)praśnaśubhāśubhanimittāni vivāhādīnām ca karmanāṁ karaṇam |

I Nauka o Astrologiji se sastoji od sledećeg:

I nauka o astrologiji se sastovi od sledećeg: nekoliko podjela, tj. Raši, Horā, Drekkāṇa, Navāṁśa, Dvādaśāṁśa, Triṁśāṁśa, određivanje snaga i slabosti, kalkulacija Bālā Graha, samim tim i njihove podjele, naravi Graha, sastavne elemente tijela koje su Grahama predstavljene, supstance koje ih se tiču, njihove kaste, njihove karakteristike, itd. vrijeme Nišeke (začeća) i stvarnog rođenja, posebne slučajeve rođenja i predviđanja vezana za to, vrijeme neposredne smrti, godine koje Grahe doprinose dužini života, Daše i njihove pod periode, Aštakavargu, Rađa yoge, Čandrine ili lunarne yoge, jutije dvije ili više Graha, Nabhasa i druge yoge i njihovi efekti, efekti Graha na osnovu njihovog položaja u Rašiju, Bhavi, itd., efekti aspekata jednih Graha na druge, načine odlaska sa svijeta, regione kojima je pokojnik pripadao u prethodnom rođenju i regione na koje će otići posle smrti, efekti pitanja – dobro ili loše – u bilo koje vrijeme, dobri ili loši omeni, izvođenje bračnog rituala i drugi rituali.

Svi ovi predmeti su obrađeni u Bṛhat Jātaki i Vivaha Patali.

 

२।१४ यात्रायां तु च तिथिदिवसकरणनक्शत्रमुहूर्तविलग्नयोग-

देहस्पन्दनस्वप्नविजयस्नानग्रहयज्ञगणयागाग्नि-

लिंगहस्त्यश्वैंगितसेना-

प्रवादचेष्टादिग्रहषाड्गुण्यौपायमंगलामंग-

लशकुनसैन्यनिवेशभू-

मयोऽग्निवर्णा मन्त्रिचरदूताटविकानां यथाकालं प्रयोगाः परदुर्ग उप –

लंभोपायश्चेत्युक्तं च आचार्यैः।

2|(14) yātrāyāṁ tu (ca) tithidivasakaraṇanakśatramuhūrtavilagnayoga-

dehaspandanasvapnavijayasnānagrahayajñagaṇayāgāgni-

liṁgahastyaśvaiṁgitasenā-

pravādaceṣṭādigrahaṣāḍguṇyaupāyamaṁgalāmaṁga-

laśakunasainyaniveśabhū-

mayo’gnivarṇā mantricaradūtāṭavikānāṁ yathākālaṁ prayogāḥ paradurga (upa) –

laṁbhopāyaścetyuktaṁ ca ācāryaiḥ |

U radovima, mudraci su takođe ispričali sve o Tithijima, danima u nedelji, Karanama, Nakšatrama, Muhurthi, Lagni, Yogama, vibriranju tijela, snovima, kupanjima za uspijeh u bitkama, žrtvovanjima da bi se umilostivile Grahe, obožavanja Jakši sedam dana prije početka putavanja, prognoze kroz kretanje – obrnuto od kazaljke na satu ili ne, plamena žrtvene vatre, ispravno razumijevanje osjećanja slonova i konja kroz posmatranje kretanja njihovih udova, vojne objave i tendencije, omene, itd., pogodna pomoće Graha u bilo kojem od šest ekspertiza spoljne politike, tj. 1) mir ili savez, 2) rat, 3) marš ili ekspedicija, 4) zaustavljanje, 5) traženje skloništa i 6) dvoličnost

 

जगति प्रसारितमिव आलिखितमिव मतौ निषिक्तमिव हृदये।

शास्त्रं यस्य सभगणं नादेशा निष्फलाः निःफलाः तस्य॥

jagati prasāritamiva ālikhitamiva matau niṣiktamiva hṛdaye |

śāstraṁ yasya sabhagaṇaṁ nādeśā niṣphalāḥ (niḥphalāḥ) tasya ||

Onaj ko shvati ovu astrološku nauku, sa uključenošću matematičkog dijela kao da mu se prostire ispred očiju u svijetu, utisne u intelekt i upije u srce, predicije koje on da nikada neće biti pogrešne.

 

२।१५ संहितापारगश्च दैवचिन्तको भवति।

2|(15) saṁhitāpāragaśca daivacintako bhavati |

Samo onaj ko uradi potpuno i detaljno izučavanje Samhite postaje onaj ko poznaje prošlost sadašnjost i budućnost – pravi Daivađna.

 

२।१६ यत्र एते संहितापदार्थाः।

2|(16) yatra ete saṁhitāpadārthāḥ |

Pomenute teme se  obrađuju u Samhiti.

२।१७।१ दिनकरादीनाम्‌ ग्रहाणां चाराः तेषु च तेषां –

प्रकृतिविकृतिप्रमाणवर्णकिरणद्युतिसंस्थानास्तमन-

उदयमार्गमार्गान्तरवक्रा-

नुवक्रऋक्शग्रहसमागमचारादिभिः फलानि नक्शत्रकूर्मविभागेन –

देशेष्वगस्त्यचारः अगस्तिचारः। सप्तर्षिचारः।ग्रहभक्तयो –

नक्शत्रव्यूहग्रहशृंगाटकग्रहयुद्धग्रहसमागम-

ग्रहवर्षफलगर्भलक्शणरोहिणीस्वात्याषाढीयोगाः –

सद्योवर्षकुसुमलतापरिधिपरिवेषपरिघपवनौल्कादिग्दाह-

क्शितिचलनसन्ध्यारागगन्धर्वनगररजोनिर्घातार्घकाण्डसस्य-

जन्मेन्द्रध्वजेन्द्र-

चापवास्तुविद्या अंगविद्यावायसविद्या अन्तरचक्रमृगचक्राश्व-

चक्रवातचक्रप्रासा-

दलक्शणप्रतिमालक्शणप्रतिष्ठापनवृक्शायुर्वेदौदगार्गलनीरा-

जनखञ्जन्‌ अक् औत्पातशान्तिमयूरचित्रकघृत-

कंबलखड्गपट्टकृकवाकुकूर्मगोऽजाश्वैभपुरूष –

पुरुष स्त्रीलक्शणानि –

2|(17|1) dinakarādīnām grahāṇāṁ cārāḥ teṣu ca teṣāṁ –

prakṛtivikṛtipramāṇavarṇakiraṇadyutisaṁsthānāstamana-

udayamārgamārgāntaravakrā-

nuvakraṛkśagrahasamāgamacārādibhiḥ phalāni nakśatrakūrmavibhāgena –

deśeṣvagastyacāraḥ (agasticāraḥ)| saptarṣicāraḥ |grahabhaktayo –

nakśatravyūhagrahaśṛṁgāṭakagrahayuddhagrahasamāgama-

grahavarṣaphalagarbhalakśaṇarohiṇīsvātyāṣāḍhīyogāḥ –

sadyovarṣakusumalatāparidhipariveṣaparighapavanaulkādigdāha-

kśiticalanasandhyārāgagandharvanagararajonirghātārghakāṇḍasasya-

janmendradhvajendra-

cāpavāstuvidyā aṁgavidyāvāyasavidyā antaracakramṛgacakrāśva-

cakravātacakraprāsā-

dalakśaṇapratimālakśaṇapratiṣṭhāpanavṛkśāyurvedaudagārgalanīrā-

janakhañjan (ak) autpātaśāntimayūracitrakaghṛta-

kaṁbalakhaḍgapaṭṭakṛkavākukūrmago’jāśvaibhapurūṣa –

(puruṣa) strīlakśaṇāni –

 

२।१७।२ अन्तःपुरचिन्तापिटकलक्शणौपानच्छेदवस्त्रच्छेदचामरदण्ड-

शयना शय्या आसनलक्शणरत्नपरीक्शा दीपलक्शणं –

दन्तकाष्ठाद्याश्रितानि शुद्धाशुद्धानि शुभाशुभानि –

निमित्तानि सामान्यानि च जगतः प्रतिपुरुषं –

पार्थिवे च प्रतिक्शणमनन्यकर्माभियुक्तेन दैवज्ञेन चिन्तयितव्यानि।

न चैकाकिना शक्यन्तेऽहर्निशमवधारयितुं निमित्तानि।

तस्मात्‌ सुभृतेनैव दैवज्ञेनान्येऽपि तद्विदश्चत्वारः कर्तव्याः भर्तव्याः।

तत्रकेनेन्द्री च आग्नेयी च दिग्‌ अवलोकयितव्या।

याम्या नैरृती चान्येनैवं वारुणी वायव्या चौत्तरा च एशानि चेति।

यस्मादुल्कापातादीनि निमित्तानि शीघ्रमप उप अभि गच्छन्तीति।

तस्याः तेषां च आकारवर्णस्नेहप्रमान आदिग्रहऋक्शौपघातादिभिः फलानि भवन्ति।

2|(17|2) antaḥpuracintāpiṭakalakśaṇaupānacchedavastracchedacāmaradaṇḍa-

śayanā (śayyā) āsanalakśaṇaratnaparīkśā dīpalakśaṇaṁ –

dantakāṣṭhādyāśritāni (śuddhāśuddhāni) (śubhāśubhāni) –

nimittāni sāmānyāni ca jagataḥ pratipuruṣaṁ –

pārthive ca pratikśaṇamananyakarmābhiyuktena daivajñena cintayitavyāni |

na caikākinā śakyante’harniśamavadhārayituṁ nimittāni |

tasmāt subhṛtenaiva daivajñenānye’pi tadvidaścatvāraḥ kartavyāḥ (bhartavyāḥ) |

tatraekenendrī ca āgneyī ca dig avalokayitavyā |

yāmyā nairṛtī cānyenaivaṁ vāruṇī vāyavyā cauttarā ca eśāni ceti |

yasmādulkāpātādīni (nimittāni) śīghramapa (upa) (abhi) gacchantīti |

tasyāḥ (teṣāṁ) ca ākāravarṇasnehapramāna ādigrahaṛkśaupaghātādibhiḥ phalāni bhavanti |

Kretanja Sunca i drugih planeta, njihova priroda i opseg promjene, ukoliko postoji, njihova veličina, boja, zraci, blistavost, njihov oblik i broj, njihovi izlasci i zalasci, njihova putanja, priroda njihovog kretanja na putanji, retrogradna ili direktna, ka dore ili ka dolje, konjunkcije sa nakšatrama ili planetama i njihova putanja među zvijezdama i slično, njihovi efekti, devet trijada zvijezda (podijeljni u obliku kornjače) i njihovi efekti u državama, Agasthya Čara (putanja Canopusa), vrijeme njihovog izlaska (što prethodi Šarat sezoni kada svaka stvar na zemlji dobija životvorniji oblik), putanja sedam ( mudraca) zvijezda, sazvežđe pod imenom Ursa Major i njihovi efekti, dodjeljivanje država, materijala i živih bića Grahama i Nakšatrama i određivanje dobrih efekata koji će iz toga proizaći, Grahe u prvoj, petoj i devetoj bhavi, efekti Graha u ratu, njihova konjunkcija sa Čandrom, vladavina Graha nad godinama i efekti time izazvani, monsunski pokazatelji vremena, Čandra u Nakšatrama Rohiṇī, Svātī, Pūrvāṣādhā i Uttarāṣādhā, simptomi neposredne kiše, predviđanje dobrih i loših efekata kroz rast cijeća i voća, krug magle oko Sunca i Mjeseca, linija oblaka preko Sunca na izlasku i zalasku Sunca, o vjetru, padu meteora, o izbijanju požara u odajama, o zemljotresima, crvenilu neba tik prije izlaska Sunca ili posle zalaska, o pojavi oblaka u gradu, o olujama prašine, o kobu grmljavine, o promjeni vrijednosti robe, o uzgoju kukuruza, voća, itd., Indradvađi ili zastavi koju obožavaju kraljevi, dugi, arhitekturi, nauci proricanja dobrog i lošeg preko pokretanja udova, gniježđenju vrana, o omenima Antara čakre, o fenomenima povezanim sa jelenom, psom, vjetrom koji duva u osam pravaca, kraljevskim odajama, izgradnji hramova, pravljenju slika, instalaciji ili posvjećivanju idola, biljnim tretmanima, pronalaska izvora vode, ceremoniji pročišćenja vode (što čine kraljevi i sl) , letu Khanjane (pliske), ispaštanje zbog zla uzrokovanom neuobičajnim tjelesnim lošim fenomenima, Majura Čitraka ili ceremonija krunisanja kada je Čandra u Pušji), o mačevima, tijarama ili dijademama i ostalim potrepštinama; o ušima, pjetlovima, kornjačama, kravama, kiši, konjima, slonovima, o čovjeku i ženi, o haremu, izlečenju čireva, oštećenjima na cipelama i odjeći, o školjkama, štapovima, krevetima i sjedištima, ispitivanje dragog kamenja, lampi, materijala od slonovače, drveta itd., dobri i loši omeni za sve obične ljude ovog svijeta, uključujući i kralja i običnog građanina. Svim ovim treba da se pozabavi astrolog konstantno sa potpuno usmjerenom pažnjom i posvećenjem. Nije moguće da bilo koja individua obuhvati sve što se dešava tokom dana i noći. Stoga, astrolog upošljen od strane Kralja treba da angažuje četiri efikasna asistenta za ovaj zadatak, svaki da je zadužen za po dva pravca, dakle, jedana da posmatra istok i jugoistok, drugi jug i jugozapad, treći zapad i sjeverozapad i četvrti sjever i sjeveroistok. Na ovaj način, biće moguće da čak i nejasne padove meteora i slično, koji su iznenadni po svojoj prirodi i dobre i loše efekte treba predvidjeti kroz oblik, boju, veličini, adhezivnosti, itd., ovih padajućih tijela i na osnovu toga kako se kreću ili udaraju druge planete i zvijezde.

Šringataka yoga: ako su na rođenju sve tri bhave, tj., prva, peta i deveta okupirane Grahama, formira se Šringataka yoga. Ova yoga i njeni efekti su opisani u Bṛhat Jātaki od Varahamihire.

 

उक्तं च गर्गेण महर्षिणा

कृत्स्नांगोपांगकुशलं होरागणितनैष्ठिकम्‌।

यो न पूजयते राजा स नाशमुपागच्छति॥

uktaṁ ca gargeṇa maharṣiṇā

kṛtsnāṁgopāṁgakuśalaṁ horāgaṇitanaiṣṭhikam |

yo na pūjayate rājā sa nāśamupāgacchati ||

Sloka 6.— Kralj koji ne potpomaže astrologa koji je temeljno vješt u nauci sa svim sitnim detaljima i koji je ekspert u Astronomiji i horoskopu će sigurno dostići patnju.

 

वनं समाश्रिता येऽपि निर्ममा निष्परिग्रहाः।

अपि ते परिपृच्छन्ति ज्योतिषां गतिकोविदम्‌॥

vanaṁ samāśritā ye’pi nirmamā niṣparigrahāḥ |

api te paripṛcchanti jyotiṣāṁ gatikovidam ||

Sloka 7.— Čak i mudraci koji su odabrali šumu kao mjesto prebivanja, koji su oslobođeni ponosa ili arogancije i koji su bez porodičnih obaveza počinju da imaju interesovanja za ovu nauku, kada sretnu astrološkog eksperta.

 

अप्रदीपा यथा रात्रिः अनादित्यं यथा नभः।

तथा असांवत्सरो राजा भ्रम्यत्यन्ध इवाध्वनि॥

apradīpā yathā rātriḥ anādityaṁ yathā nabhaḥ |

tathā asāṁvatsaro rājā bhramyatyandha ivādhvani ||

Sloka 8.— Kao što noće ne sija bez lampe i nebo bez Sunca, tako će i kralj imati zamke poput slijepe osobe, ukoliko nema astrologa da ga vodi.

 

मुहूर्त मुहूर्तं तिथिनक्शत्रम्‌ ऋतवश्चायने तथा।

सर्वाणि एवाकुलानि स्युः न स्यात्‌ सांवत्सरो यदि॥

muhūrta (muhūrtaṁ) tithinakśatram ṛtavaścāyane tathā |

sarvāṇi evākulāni syuḥ na syāt sāṁvatsaro yadi ||

Sloka 9.—Muhurtha, Tithi, Nakšatra, Ritu i Ajana,, sve je ovo zbunjujuće za kralja, ukoliko ne postoji astrolog da ga vodi.

 

तस्माद्‌ राज्ञाधिगन्तव्यो विद्वान्‌ सांवत्सरोऽग्रणीः।

जयं यशः श्रियं भोगान्‌ श्रेयश्च समभीप्सता॥

tasmād rājñādhigantavyo vidvān sāṁvatsaro’graṇīḥ |

jayaṁ yaśaḥ śriyaṁ bhogān śreyaśca samabhīpsatā ||

Sloka 10. — Stoga, kralj koji želi uspjeh, slavu, bogatstvo, sve vrste uživanja i sreće, treba da obezbijedi sebi službu vodećeg astrologa, koji je načitan, pametan i vješt u nauci.

 

नासांवत्सरिके देशे वस्तव्यं भूतिमिच्छता।

चक्शुर्भूतो हि यत्रैष पापं तत्र न विद्यते॥

nāsāṁvatsarike deśe vastavyaṁ bhūtimicchatā |

cakśurbhūto hi yatraiṣa pāpaṁ tatra na vidyate ||

Sloka 11.—Onaj koji je željan prosperiteta treba da izbjegava mjesta gdje ne postoji astrolog. Zato što, tamo gdje je astrolog, oko, nikakav grijeh se neće uspuzati tamo.

 

न सांवत्सरपाठी च नरकेषु उपपद्यते।

ब्रह्मलोकप्रतिष्ठां च लभते दैवचिन्तकः॥

na sāṁvatsarapāṭhī ca narakeṣu upapadyate |

brahmalokapratiṣṭhāṁ ca labhate daivacintakaḥ ||

Sloka 12.— Nijedna osoba koja uči astrologiju i božanski pravac sudbine, neće biti viđena u paklu. Imaće trajno boravište u Brahmaloki.

 

ग्रन्थतश्चार्थतश्चैतत्‌ कृत्स्नं जानति यो द्विजः।

अग्रभुक्‌ स भवेत्श्राद्धे पूजितः पंक्तिपावनः।

granthataścārthataścaitat kṛtsnaṁ jānati yo dvijaḥ |

agrabhuk sa bhavetśrāddhe pūjitaḥ paṁktipāvanaḥ |

Sloka 13.—Brahmin koji je učio i razumio potpuno Samhitu sa komentarima je spreman da bude počastvovan sa ulogom glavnog gosta u Šraddhi i večera je posvećena njegovim društvom.

 

म्लेच्छा हि यवनाः तेषु सम्यक्‌ शास्त्रमिदं स्थितम्‌।

ऋषिवत्‌ तेऽपि पूज्यन्ते किं पुनः दैवविद्‌ द्विजः॥

mlecchā hi yavanāḥ teṣu samyak śāstramidaṁ sthitam |

ṛṣivat te’pi pūjyante kiṁ punaḥ daivavid dvijaḥ ||

Sloka 14.—Javane su niskog porijekla. Kada ova nauka dođe i ostane sa njima i kada se takvi astrolozi obožavaju kao mudraci, koliko će ostati Brahminskog porijekla?

 

कुहकावेशपिहित इः कर्णोपश्रुतिहेतुभिः।

कृतादेशो न सर्वत्र प्रष्टव्यो न स दैववित्‌॥

kuhakāveśapihita (iḥ) karṇopaśrutihetubhiḥ |

kṛtādeśo na sarvatra praṣṭavyo na sa daivavit ||

Sloka 15.—Predikcije napravljene od strane ljudi koji su čarobnjaci, koji su zaposjednuti Božanstvima i koji su naučili nešto o premetu rasprave „ispod strehe“ i „rekla-kazala“ ne treba razmatrati jer to nisu astrolozi.

 

अविदित्वैव यत्‌ यः शास्त्रं दैवज्ञत्वं प्रपद्यते।

स पंक्तिदूषकः पापो ज्ञेयो नक्शत्रसूचकः॥

aviditvaiva yat (yaḥ) śāstraṁ daivajñatvaṁ prapadyate |

sa paṁktidūṣakaḥ pāpo jñeyo nakśatrasūcakaḥ ||

Sloka 16.—Onaj koji sebe imenuje astrologom preko znanja pukog lociranja zvijezda, bez stvarnoh učenja i razumijevanja ove nauke je prepoznat kao grešnik i mrlja je u društvu.

 

नक्शत्रसूचकोद्दिष्टमुपहासं करोति यः।

स व्रजत्यन्धतामिस्रं सार्धम्‌ ऋक्शविडंबिना॥

नगरद्वारलोष्टस्य यद्वत्‌ स्यादुपयाचितम्‌।

आदेशः तद्वदज्ञानां यः सत्यः स विभाव्यते॥

nakśatrasūcakoddiṣṭamupahāsaṁ karoti yaḥ |

sa vrajatyandhatāmisraṁ sārdham ṛkśaviḍaṁbinā ||

nagaradvāraloṣṭasya yadvat syādupayācitam |

ādeśaḥ tadvadajñānāṁ yaḥ satyaḥ sa vibhāvyate ||

Sloka 17.—Kao što molitva upućena grumenu zemlje na kapiji grada da bi se ispunila želja se ispuni pukim slučajem, čak se i to smatra proročanstvom neznalice, koje se nekada obistini.

 

संपत्त्या योजितादेशः तद्विच्छिन्नकथाप्रियः।

मत्तः शास्त्रकदेशेन त्याज्यः तादृग्महीक्शिता॥

saṁpattyā yojitādeśaḥ tadvicchinnakathāpriyaḥ |

mattaḥ śāstraekadeśena tyājyaḥ tādṛgmahīkśitā ||

Sloka 18.—Kralju je obaveza da se pazi Đotišija koji potvrdi dešavanje događaja kao rezultat njegove lične predikcije, koji postane arogantan koristeći astrologiju i koji spominje beznačajne stvari.

 

यः तु सम्यग्विजानाति होरागणितसंहिताः।

अभ्यर्च्यः स नरेन्द्रेण स्वीकर्तव्यो जयैषणा॥

yaḥ tu samyagvijānāti horāgaṇitasaṁhitāḥ |

abhyarcyaḥ sa narendreṇa svīkartavyo jayaiṣaṇā ||

Śloka 19.—Onaj koji je  dobro obučen u Horā Śāstri, Astronomiji i Samhiti treba da bude počastvovan od strane suverene i suveren ga treba držati pobliže da bi obezbijedio prosperitet.

 

न तत्‌ सहस्रं करिणां वाजिनां च चतुर्गुणम्‌।

करोति देशकालज्ञो यथा एको यदेको दैवचिन्तकः॥

na tat sahasraṁ kariṇāṁ vājināṁ ca caturguṇam |

karoti deśakālajño yathā eko (yadeko) daivacintakaḥ ||

Sloka 20. —Čak ni hiljadu slonova, čak ni četiri puta više konja neće biti u stanju da uradi ono šta je jedan Đotiši, koji poznaje vrijeme i klimu.

 

दुःस्वप्नदुर्विचिन्तितदुष्प्रेक्शितदुष्कृतानि कर्माणि।

क्शिप्रं प्रयान्ति नाशम्‌ शशिनः श्रुत्वा भसंवादम्‌॥

duḥsvapnadurvicintitaduṣprekśitaduṣkṛtāni karmāṇi |

kśipraṁ prayānti nāśam śaśinaḥ śrutvā bhasaṁvādam ||

Sloka 21.—Efekti svih loših snova, loših misli, loših pogleda i zlih akcija će nestati odmah, kada osoba čuje o Čandri kroz njena sazvježđa.

 

न तथा इच्छति भूपतेः पिता जननी वा स्वजनोऽथवा सुहृत्‌।

स्वयशोऽभिविवृद्दये यथा हितमाप्तः सबलस्य दैववित्‌॥

na tathā icchati bhūpateḥ pitā jananī vā svajano’thavā suhṛt |

svayaśo’bhivivṛddaye yathā hitamāptaḥ sabalasya daivavit ||

Sloka 22.—Niko, bilo da je otac, majka, rođak ili prijatelj, ne može toliko pokloniti pažnje dobrobiti kralja i njegove pratnje kao pouzdan astrolog upošljen na dvoru, koji mora biti neukaljan.

 

Ovako se završava Druga Adhyaya vezana za Sutre o Astrologu

[1] Saura dan je interval između dva izlaska Sunca. Savana ili zemaljski dan je vremenski interval između dva uzastopna izlaska Sunca na Ekvatoru. Trideset takvih dana daju Savana mjesec. Nakṣatra dina je vreme koje potrebno da Mjesec pređe Nakṣatru. Čandra Masa se sastroji od trideset Lunarnih Tithija i to je vremenski period između dva uzastopna susreta (konjukcije Sunca i Mjeseca)

Leave a Reply

%d bloggers like this: